Nhập khẩu là gì cùng quy trình nhập khẩu hàng hóa chuẩn

logistics la gi 4 10

Nhập khẩu là nền tảng cốt lõi của hoạt động ngoại thương và thương mại quốc tế. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, việc nắm vững các hình thức giao thương và chuẩn hóa quy trình nhập khẩu quyết định trực tiếp đến tiến độ thông quan, chi phí chuỗi cung ứng và hiệu quả kinh doanh. Bài viết này tổng hợp toàn bộ kiến thức nghiệp vụ thiết yếu — từ cơ sở pháp lý, phân loại các hình thức nhập khẩu đến từng bước chi tiết trong quy trình xuất nhập hàng hóa thực tế.

Hàng hóa nhập khẩu là gì?

Hàng hóa nhập khẩu là toàn bộ sản phẩm, nguyên vật liệu hoặc máy móc thiết bị có điểm xuất phát từ nước ngoài và được vận chuyển hợp pháp vào lãnh thổ Việt Nam nhằm mục đích sản xuất, phân phối thương mại hoặc tiêu dùng nội địa.

Căn cứ theo Khoản 6, Điều 2, Thông tư số 54/2018/TT-BGTVT, hàng hóa nhập khẩu được xác định là hàng hóa có nơi gửi (cảng đi/gốc) ở nước ngoài và nơi nhận (cảng đến/đích) thuộc lãnh thổ Việt Nam.

Đồng thời, Khoản 1, Điều 28, Luật Thương mại 2005 quy định rõ: Nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.

Bản chất của hoạt động nhập khẩu không dừng lại ở giao dịch mua bán quốc tế đơn lẻ. Đây là chuỗi hoạt động ngoại thương có tổ chức chặt chẽ, chịu sự điều chỉnh của hệ thống pháp luật quốc gia, các hiệp định thương mại song phương – đa phương và tập quán thương mại quốc tế như Incoterms.

Khái niệm hàng hóa nhập khẩu trong hoạt động thương mại quốc tế

Đặc điểm

Hoạt động nhập khẩu hàng hóa mang những đặc tính nghiệp vụ đặc thù so với lưu thông thương mại nội địa:

  • Phạm vi giao dịch xuyên biên giới: Chủ thể hợp đồng đến từ các quốc gia khác nhau, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về luật pháp nước xuất khẩu, luật pháp Việt Nam cùng các quy định quốc tế.
  • Phương thức thanh toán bằng ngoại tệ: Hầu hết giao dịch sử dụng các đồng ngoại tệ tự do chuyển đổi như USD, EUR hoặc JPY thông qua hệ thống ngân hàng quốc tế với các phương thức thanh toán an toàn như L/C (Letter of Credit) hay T/T (Telegraphic Transfer).
  • Rủi ro thị trường và pháp lý cao: Doanh nghiệp thường đối mặt với biến động tỷ giá hối đoái, rủi ro biến động giá nguyên liệu, rủi ro vận tải biển và thay đổi rào cản kỹ thuật. Doanh nghiệp cần chủ động mua bảo hiểm hàng hải quốc tế để giảm thiểu rủi ro phát sinh trong quá trình vận chuyển.
  • Áp dụng tập quán thương mại Incoterms: Quyền sở hữu, rủi ro và trách nhiệm chi phí giữa người mua và người bán được quy định chuẩn hóa theo các điều kiện Incoterms phổ biến như FOB, CIF, CFR, EXW.
  • Chịu sự quản lý nghiêm ngặt của Nhà nước: Hàng hóa nhập cảnh chịu sự giám sát của Hải quan qua thuế quan, hạn ngạch nhập khẩu, chính sách quản lý chuyên ngành và kiểm tra chất lượng an toàn thực phẩm.

Vai trò của hoạt động nhập khẩu hàng hóa

Hoạt động nhập khẩu giữ vai trò trụ cột trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cân đối cung cầu và nâng cao năng lực sản xuất nội địa.

Bù đắp khan hiếm tài nguyên và nguồn cung: Hoạt động nhập khẩu giúp bổ sung kịp thời các mặt hàng thiết yếu mà sản xuất trong nước chưa tự chủ được như dầu thô tinh luyện, linh kiện bán dẫn, hóa chất và phôi thép công nghiệp, bảo đảm chuỗi cung ứng sản xuất vận hành liên tục.

Đa dạng hóa cơ cấu sản phẩm tiêu dùng: Nhập khẩu mang lại cho thị trường nguồn hàng tiêu dùng, mỹ phẩm, thực phẩm chất lượng cao từ châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ, mang lại nhiều lựa chọn phong phú cho người tiêu dùng.

Chuyển giao công nghệ và dây chuyền hiện đại: Việc nhập khẩu máy móc tự động hóa, thiết bị đo lường công nghệ cao giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian đổi mới công nghệ, gia tăng năng suất lao động và đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hóa.

Kích thích cạnh tranh lành mạnh trên thị trường: Sự hiện diện của hàng ngoại nhập tạo động lực buộc các nhà sản xuất nội địa phải nâng cao chất lượng sản phẩm, tối ưu chi phí giá thành và cải tiến dịch vụ để duy trì thị phần.

Tăng cường hội nhập kinh tế quốc tế: Nhập khẩu là mắt xích gắn kết doanh nghiệp Việt Nam vào mạng lưới phân công lao động toàn cầu, gia tăng kim ngạch thương mại hai chiều và củng cố cán cân thanh toán quốc gia.

Vai trò của hoạt động nhập khẩu hàng hóa đối với nền kinh tế và chuỗi cung ứng

Tổng quan về hoạt động xuất nhập khẩu và mối liên hệ với Logistics

Xuất khẩu và nhập khẩu là hai cấu phần gắn kết hữu cơ cấu thành ngoại thương — hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ thương mại quốc tế giữa các thương nhân, bao gồm cả tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, xuất nhập khẩu tại chỗ và chuyển khẩu.

Logistics đóng vai trò là mạch máu kết nối toàn bộ quy trình xuất nhập khẩu. Nếu không có hệ thống logistics đồng bộ, hàng hóa không thể dịch chuyển an toàn từ kho người bán nước ngoài đến điểm tiêu thụ tại Việt Nam đúng tiến độ và tối ưu chi phí. Chuỗi dịch vụ logistics bao gồm: vận tải quốc tế (đường biển, đường hàng không), làm thủ tục thông quan hải quan, vận tải nội địa và hạ tầng lưu trữ kho bãi.

Tại LogiHub, chúng tôi cung cấp giải pháp cho thuê kho bãi và lưu trữ hàng hóa chuyên nghiệp, phục vụ trực tiếp giai đoạn sau thông quan — khi hàng hóa cần mặt bằng lưu kho đạt chuẩn, kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt (kho mát, kho lạnh) hoặc kho bãi nhà xưởng trước khi đưa vào mạng lưới phân phối.

Các hình thức nhập khẩu hàng hóa

Nhập khẩu hàng hóa trực tiếp

Nhập khẩu trực tiếp (Direct Import) là phương thức doanh nghiệp tự chủ thực hiện mọi khâu nghiệp vụ — từ nghiên cứu đối tác nước ngoài, đàm phán ký kết hợp đồng ngoại thương, thu xếp vận tải quốc tế, mở tờ khai hải quan cho đến khi nhận hàng về kho.

Phương thức này đem lại quyền tự chủ tối đa về biên lợi nhuận và nguồn hàng, phù hợp với các doanh nghiệp sở hữu đội ngũ xuất nhập khẩu giàu kinh nghiệm. Doanh nghiệp chịu toàn bộ trách nhiệm pháp lý và rủi ro tài chính phát sinh trong toàn bộ tiến trình.

Ủy thác nhập khẩu

Ủy thác nhập khẩu (Entrusted Import) là giải pháp dành cho doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh cần nhập hàng nhưng chưa có tư cách pháp nhân ngoại thương hoặc thiếu kinh nghiệm xử lý thủ tục hải quan. Bên nhận ủy thác sẽ đại diện đứng tên trên hợp đồng ngoại thương, mở tờ khai hải quan, làm việc với hãng vận tải và bàn giao lại lô hàng cho bên ủy thác để nhận phí hoa hồng ủy thác.

Phương thức này giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý, tối ưu thời gian thông quan và không cần duy trì bộ phận xuất nhập khẩu cồng kềnh.

Nhập khẩu liên doanh

Nhập khẩu liên doanh là hình thức hai hoặc nhiều doanh nghiệp ký thỏa thuận hợp tác cùng góp vốn để thực hiện một lô hàng nhập khẩu lớn. Trong đó, ít nhất một doanh nghiệp có đầy đủ tư cách pháp nhân và giấy phép nhập khẩu chuyên ngành.

Các bên liên doanh cùng chia sẻ nguồn vốn đầu tư, chi phí vận hành, rủi ro thị trường và phân chia lợi nhuận theo tỷ lệ vốn góp đã thống nhất trong hợp đồng liên doanh.

Các hình thức nhập khẩu hàng hóa phổ biến tại thị trường Việt Nam

Hàng nhập khẩu gia công

Nhập khẩu gia công là mô hình doanh nghiệp Việt Nam nhận nguyên vật liệu, vật tư đóng gói hoặc bán thành phẩm do đối tác nước ngoài cung cấp theo hợp đồng gia công. Sau khi gia công, chế tạo hoặc lắp ráp tại xưởng trong nước, toàn bộ thành phẩm sẽ được xuất khẩu ngược lại cho bên giao gia công hoặc giao theo chỉ định của họ.

Các ngành dệt may, gia giày, cơ khí chính xác và lắp ráp thiết bị điện tử áp dụng rất phổ biến mô hình này, tận dụng hiệu quả chi phí nhân công và năng lực nhà xưởng trong nước.

Tạm nhập, tái xuất

Tạm nhập tái xuất là hình thức thương nhân đưa hàng hóa từ nước ngoài vào Việt Nam qua các cửa khẩu quốc tế nhưng không nhằm mục đích tiêu thụ tại thị trường nội địa, mà sẽ làm thủ tục tái xuất khẩu sang một quốc gia thứ ba để thu lợi nhuận chênh lệch giá.

Giao dịch này bao gồm hai hợp đồng độc lập: hợp đồng mua hàng với bên xuất khẩu và hợp đồng bán hàng với bên nhập khẩu tại nước thứ ba. Doanh nghiệp cần lưu ý không nhầm lẫn với hình thức chuyển khẩu — hàng hóa đi thẳng từ nước xuất khẩu sang nước nhập khẩu mà không làm thủ tục hải quan nhập khẩu vào Việt Nam.

Buôn bán đối lưu

Buôn bán đối lưu (Countertrade) là phương thức thanh toán hàng đổi hàng, trong đó hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu được tiến hành đồng thời với giá trị hàng hóa trao đổi tương đương mà không dùng tiền mặt làm phương tiện thanh toán chính.

Hình thức này thường được áp dụng trong các thỏa thuận thương mại cấp chính phủ hoặc các thị trường ngoại hối hạn chế dự trữ ngoại tệ mạnh.

Mô hình các hình thức nhập khẩu hàng hóa trong chuỗi cung ứng hiện đại

Quy định về hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo quy định của pháp luật hiện hành

Chính sách quản lý xuất nhập khẩu tại Việt Nam được quy định chặt chẽ bởi Luật Quản lý ngoại thương 2017 và hướng dẫn chi tiết tại Nghị định số 69/2018/NĐ-CP. Doanh nghiệp cũng cần tìm hiểu thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa để quản trị đồng bộ chuỗi logistics xuất nhập khẩu hai chiều. Khi vận hành hàng hóa qua biên giới, doanh nghiệp cần phân định 3 nhóm danh mục pháp lý bắt buộc:

1. Nhóm hàng hóa bắt buộc kiểm tra chuyên ngành: Bao gồm các sản phẩm chịu sự kiểm soát về an toàn kỹ thuật, kiểm dịch thực vật, kiểm dịch động vật và kiểm tra an toàn thực phẩm theo quy định tại Điều 61–64 Luật Quản lý ngoại thương 2017; các lô hàng có cảnh báo an toàn từ các tổ chức quốc tế hoặc các mặt hàng từng vi phạm quy chuẩn chất lượng của cơ quan quản lý.

2. Nhóm hàng hóa cấm nhập khẩu: Theo Điều 5 Nghị định 69/2018/NĐ-CP, nghiêm cấm nhập khẩu dưới mọi hình thức đối với: vũ khí, khí tài, vật liệu nổ quân dụng; phương tiện vận tải và trang thiết bị y tế đã qua sử dụng; pháo hoa, pháo nổ; các loại phế liệu, phế thải gây ô nhiễm môi trường; hóa chất bảng 1 theo Công ước Cấm vũ khí hóa học; amiăng nhóm amfibole; thuốc bảo vệ thực vật thuộc danh mục cấm; mẫu động thực vật hoang dã thuộc Phụ lục I CITES vì mục đích thương mại.

3. Nhóm hàng hóa nhập khẩu có điều kiện hoặc theo hạn ngạch: Hàng hóa chỉ được phép thông quan khi doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ điều kiện quy định trước thời điểm nhập khẩu, bao gồm: giấy phép nhập khẩu tự động, giấy phép chuyên ngành theo bộ quản lý (Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp & PTNT, Bộ Y tế) hoặc nằm trong lộ trình cam kết của các hiệp định thương mại tự do (FTA).

Doanh nghiệp cần tra cứu chính xác mã HS (Harmonized System) của hàng hóa trước khi ký kết hợp đồng để bảo đảm không vướng phải danh mục cấm và chuẩn bị kịp thời các chứng từ pháp lý cần thiết.

Quy định về hàng hóa xuất khẩu nhập khẩu theo quy định của pháp luật hiện hành

Quy trình nhập khẩu hàng hóa

Để hàng hóa được giải phóng nhanh chóng, việc áp dụng đúng quy trình làm thủ tục hải quan nhập khẩu là yếu tố tiên quyết nhằm hạn chế tối đa chi phí lưu kho, lưu bãi (demurrage & detention) tại cảng biển và sân bay.

Quy trình nhập khẩu hàng hóa bằng đường biển

Vận tải đường biển là phương thức vận chuyển chủ lực đối với hàng hóa tải trọng lớn, hàng đóng container nguyên FCL (Full Container Load) hoặc hàng lẻ LCL (Less than Container Load), đem lại chi phí vận chuyển tối ưu cho doanh nghiệp.

Bước Quy trình thực hiện Chứng từ & Lưu ý nghiệp vụ
1 Xác định mã HS code và kiểm tra chính sách mặt hàng Tra cứu mã HS theo biểu thuế xuất nhập khẩu; xin giấy phép chuyên ngành nếu thuộc danh mục quản lý có điều kiện.
2 Ký kết hợp đồng ngoại thương (Sales Contract) Thống nhất các điều khoản: quy cách đóng gói, giá cả, phương thức thanh toán L/C hoặc T/T và điều kiện Incoterms (CIF, FOB, CFR).
3 Kiểm tra bộ chứng từ xuất nhập khẩu từ người bán Rà soát kỹ tính nhất quán giữa Vận đơn đường biển (B/L), Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice), Phiếu đóng gói (Packing List) và Chứng nhận xuất xứ (C/O).
4 Đăng ký kiểm tra chuyên ngành (nếu bắt buộc) Nộp hồ sơ đăng ký kiểm tra chất lượng hoặc kiểm dịch thực vật/động vật trên Cổng thông tin một cửa quốc gia.
5 Thuê tàu vận chuyển và mua bảo hiểm hàng hải Chủ động booking chỗ với hãng tàu và mua bảo hiểm hàng hóa nếu nhập khẩu theo điều kiện FOB hoặc CFR.
6 Khai và truyền tờ khai hải quan trên hệ thống VNACCS/VCIS Nhập thông tin dữ liệu điện tử, nhận kết quả phân luồng tờ khai (Luồng Xanh: miễn kiểm tra; Luồng Vàng: kiểm tra chứng từ; Luồng Đỏ: kiểm tra thực tế hàng hóa).
7 Lấy lệnh giao hàng (D/O – Delivery Order) Đến hãng tàu hoặc đại lý forwarder để thanh toán các phụ phí địa phương (Local Charges) và nhận lệnh giao hàng D/O hợp lệ.
8 Hoàn tất hồ sơ hải quan tại chi cục hải quan cửa khẩu Xuất trình bộ hồ sơ giấy (nếu luồng Vàng) hoặc phối hợp kiểm hóa thực tế tại bãi cảng (nếu luồng Đỏ).
9 Nộp thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng (VAT) Hoàn thành nghĩa vụ tài chính qua cổng thanh toán thuế điện tử ngân hàng để hải quan tiến hành thông quan lô hàng.
10 Đổi lệnh tại cảng và vận chuyển hàng về kho lưu trữ Thanh toán phí nâng hạ tại cảng, lấy phiếu EIR (Equipment Interchange Receipt), điều xe kéo container đưa hàng về kho tập kết bảo quản.

Lưu ý: Doanh nghiệp phải kiểm tra chặt chẽ thời hạn hiệu lực của lệnh D/O. Trường hợp D/O hết hạn khi hàng chưa kịp lấy ra khỏi cảng, doanh nghiệp cần liên hệ hãng tàu để làm thủ tục gia hạn và thanh toán phí phát sinh trước khi điều động phương tiện vận chuyển.

Quy trình nhập khẩu hàng hóa bằng đường hàng không

Phương thức vận tải hàng không chuyên dùng cho các mặt hàng giá trị cao, linh kiện điện tử chính xác, dược phẩm y tế hoặc các lô hàng khẩn cấp. Thời gian giao hàng hàng không chỉ dao động từ 1–5 ngày, rút ngắn đáng kể so với 7–30 ngày vận tải đường biển.

Bước Quy trình thực hiện Chứng từ & Lưu ý nghiệp vụ
1 Xác định mã HS và giấy phép nhập khẩu Kiểm tra danh mục hàng hóa cấm bay, xin giấy phép kiểm tra chuyên ngành nếu hàng thuộc diện quản lý.
2 Ký hợp đồng ngoại thương và xác nhận điều kiện Incoterms Áp dụng phổ biến các điều kiện vận tải hàng không: EXW, FCA, CPT hoặc CIP.
3 Kiểm tra bộ chứng từ hàng không Kiểm tra đối chiếu Vận đơn hàng không (AWB – Air Waybill), Hóa đơn thương mại, Packing List và Chứng nhận xuất xứ (C/O).
4 Theo dõi chuyến bay và nhận thông báo hàng đến (NOA) Tiếp nhận Notice of Arrival từ hãng bay hoặc công ty forwarder phụ trách.
5 Đăng ký kiểm tra chuyên ngành tại sân bay (nếu có) Tiến hành lấy mẫu kiểm tra chất lượng an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật tại kho hàng không.
6 Khai báo hải quan điện tử qua VNACCS/VCIS Truyền tờ khai hải quan, nhận kết quả phân luồng tương ứng.
7 Nộp thuế nhập khẩu và thuế VAT điện tử Thực hiện đóng thuế qua tài khoản ngân hàng liên kết với kho bạc nhà nước.
8 Thông quan và thanh lý tờ khai tại kho hàng không Xuất trình hồ sơ hải quan, đóng lệ phí lưu kho sân bay và lấy phiếu xuất kho.
9 Vận chuyển hàng hóa về kho bảo quản Điều xe tải nhận hàng trực tiếp tại kho ga hàng không (như kho TCS, SCSC, NCTS, ALS) đưa về kho lưu trữ.

Tại các cửa khẩu cảng hàng không quốc tế lớn như sân bay Tân Sơn Nhất (TP.HCM) và sân bay Nội Bài (Hà Nội), thời gian thông quan hàng không thường hoàn tất trong vòng 24–48 giờ nếu bộ chứng từ hợp lệ và hàng hóa không phát sinh kiểm hóa luồng Đỏ.

Quy trình làm hàng nhập khẩu của Forwarder

Công ty giao nhận vận tải quốc tế (Freight Forwarder) đóng vai trò trung gian điều phối chuyên nghiệp — kết nối liên hoàn các công đoạn từ khi hàng rời nhà máy người bán cho đến khi giao an toàn vào kho người mua tại Việt Nam. Đây là đối tác giải pháp tối ưu cho các doanh nghiệp chưa có bộ phận logistics nội bộ.

Giai đoạn Nội dung công việc của Forwarder Kết quả bàn giao
Tiền vận chuyển Tiếp nhận yêu cầu từ khách hàng; tư vấn tuyến vận tải tối ưu, lựa chọn hãng tàu/hãng bay uy tín và tư vấn điều kiện Incoterms phù hợp nhất. Báo giá cước vận tải (Freight Quotation) và kế hoạch vận chuyển.
Booking & Vận chuyển Đặt chỗ vận chuyển quốc tế với hãng vận tải; phát hành House Bill of Lading (HBL) hoặc House Air Waybill (HAWB); theo dõi lịch trình lô hàng liên tục. Xác nhận đặt chỗ (Booking Note) và vận đơn House Bill.
Rà soát chứng từ Kiểm tra toàn diện tính hợp lệ của Invoice, Packing List, C/O và các chứng từ chuyên ngành trước khi hàng cập cảng/sân bay. Bộ chứng từ nhập khẩu chuẩn xác, tránh phát sinh lỗi hải quan.
Thủ tục thông quan Truyền tờ khai hải quan trên hệ thống VNACCS; đại diện đăng ký kiểm tra chuyên ngành; nộp hồ sơ hải quan cửa khẩu và hướng dẫn doanh nghiệp nộp thuế. Tờ khai hải quan thông quan chính thức.
Lấy hàng cửa khẩu Lấy lệnh giao hàng D/O; đóng phụ phí local charges; làm thủ tục bốc dỡ hàng tại kho bãi cảng hoặc ga sân bay. Hàng hóa được giải phóng an toàn khỏi khu vực hải quan.
Giao hàng & Hoàn tất Điều phối xe tải hoặc xe đầu kéo vận chuyển hàng đến kho của khách hàng hoặc đưa vào hệ thống kho bãi lưu trữ của LogiHub; bàn giao chứng từ gốc. Biên bản bàn giao hàng hóa nguyên vẹn và hóa đơn dịch vụ.

Khi lựa chọn đối tác Forwarder, doanh nghiệp cần cân nhắc các tiêu chí then chốt: bề dày kinh nghiệm xử lý nhóm mặt hàng tương tự, độ phủ của mạng lưới đại lý quốc tế, năng lực xử lý thủ tục kiểm tra chuyên ngành và tính minh bạch trong biểu phí dịch vụ phát sinh.

LogiHub cung cấp hệ sinh thái 08 dịch vụ kho bãi chuyên nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội — giải pháp lưu kho tiêu chuẩn, an toàn PCCC cho hàng nhập khẩu ngay sau thông quan. Liên hệ hotline 0909 999 543 để nhận tư vấn và báo giá trong 24 giờ.

Thông tin liên hệ LogiHub:
• Thương hiệu: LogiHub – Giải Pháp Cho Thuê Kho Bãi Chuyên Nghiệp
• Trụ sở chính: 70 Đường Số 20, phường Tân Hưng, TP. Hồ Chí Minh
• Chi nhánh Hà Nội: 64 Tô Hiệu, phường Hà Đông, Hà Nội
• Hotline: 0909 999 543
• Email: info@dichvuchothuekho.com
• Website: https://dichvuchothuekho.com

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

hai × 3 =