Thủ tục hải quan xuất khẩu là quy trình bắt buộc gồm khai báo, nộp chứng từ, kiểm tra thực tế và hoàn thành nghĩa vụ thuế để hàng hóa rời khỏi lãnh thổ Việt Nam hợp pháp. Quy trình này giúp doanh nghiệp tối ưu thời gian giao hàng quốc tế, tránh phát sinh chi phí lưu bãi (demurrage/detention) và tận dụng ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do (FTA).
Nội dung dưới đây chuẩn hóa toàn bộ quy trình thông quan hàng hóa xuất khẩu — từ khâu chuẩn bị chứng từ, phân luồng điện tử trên hệ thống VNACCS/VCIS, kiểm tra chuyên ngành đến lưu trữ hồ sơ theo quy định pháp luật hiện hành.
Quy Trình Làm Thủ Tục Hải Quan Xuất Khẩu Hàng Hóa
Quy trình làm thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa chuẩn gồm 05 bước tuần tự theo quy định của Tổng cục Hải quan nhằm đảm bảo tính hợp lệ của hồ sơ và hạn chế rủi ro phân luồng đỏ.
Bước 1: Chuẩn Bị Hàng Hóa Và Bộ Chứng Từ Cần Thiết
Doanh nghiệp tiến hành phân loại hàng hóa, xác định chính xác mã số HS (Harmonized System) 8 chữ số và kiểm tra chính sách quản lý mặt hàng theo Nghị định 69/2018/NĐ-CP. Lô hàng không thuộc danh mục cấm xuất khẩu cần được đóng gói đúng quy cách, dán shipping mark chuẩn quốc tế.
Đối với nông sản, thủy sản, thực phẩm hoặc máy móc kỹ thuật cần tiêu chuẩn như chứng nhận GS, doanh nghiệp phải hoàn thành kiểm dịch thực vật, kiểm dịch động vật hoặc kiểm định chất lượng trước khi nộp tờ khai hải quan.
Bước 2: Khai Và Truyền Tờ Khai Hải Quan Điện Tử Trên Hệ Thống VNACCS/VCIS
Người khai hải quan sử dụng chữ ký số để truyền dữ liệu tờ khai xuất khẩu qua phần mềm đầu cuối kết nối hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS. Tờ khai phản ánh đầy đủ thông tin về người xuất khẩu, người nhập khẩu, điều kiện giao hàng Incoterms, mã địa điểm lưu kho chờ thông quan và trị giá hóa đơn.
Sau khi tiếp nhận tờ khai, hệ thống tự động phân luồng dựa trên thuật ngữ quản lý rủi ro:
| Phân luồng tờ khai | Nội dung kiểm tra | Thời gian thông quan trung bình |
|---|---|---|
| Luồng xanh | Miễn kiểm tra chứng từ giấy và miễn kiểm tra thực tế hàng hóa | 15 – 30 phút |
| Luồng vàng | Cơ quan hải quan kiểm tra chi tiết hồ sơ giấy hoặc chứng từ điện tử | 2 – 4 giờ làm việc |
| Luồng đỏ | Kiểm tra chi tiết hồ sơ kết hợp kiểm tra thực tế hàng hóa (thủ công hoặc soi chiếu) | 1 – 2 ngày làm việc |
Doanh nghiệp có thể tự thực hiện nghiệp vụ khai báo điện tử hoặc ủy thác thông qua các đại lý hải quan chuyên nghiệp tham gia vào quy trình xuất nhập hàng hóa của Forwarder được cấp phép chính thức.
Bước 3: Thực Hiện Nghĩa Vụ Thuế Và Các Khoản Phí Liên Quan
Doanh nghiệp nộp thuế xuất khẩu (nếu mặt hàng chịu thuế) và các khoản lệ phí hải quan phát sinh theo thông báo thuế trên hệ thống. Việc nộp ngân sách nhà nước được thực hiện qua cổng thanh toán điện tử hải quan 24/7 phối hợp cùng các ngân hàng thương mại, giúp gạch nợ tự động và thông quan nhanh chóng.
Bước 4: Kiểm Tra Và Thông Quan Hàng Hóa
Căn cứ Điều 19, Luật Hải quan 2014, công chức hải quan tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ ngay sau khi doanh nghiệp nộp đầy đủ chứng từ hợp lệ. Thời gian kiểm tra thực tế hàng hóa tối đa là 08 giờ làm việc đối với lô hàng kiểm tra một phần và 02 ngày làm việc đối với hình thức kiểm tra toàn bộ.
Khi dữ liệu khai báo và thực tế hàng hóa trùng khớp, cơ quan hải quan phát hành thông báo chấp nhận thông quan trên hệ thống, cho phép lô hàng được đưa vào khu vực giám sát cảng/sân bay để xếp lên phương tiện vận tải.
Bước 5: Lưu Trữ Hồ Sơ Sau Thông Quan
Doanh nghiệp có nghĩa vụ lưu trữ đầy đủ hồ sơ hải quan trong thời hạn 05 năm kể từ ngày đăng ký tờ khai theo quy định pháp luật. Bộ hồ sơ lưu trữ gồm tờ khai hải quan bản gốc/điện tử, hóa đơn thương mại, hợp đồng ngoại thương, chứng từ vận tải, phiếu đóng gói và chứng thư chuyên ngành phục vụ công tác kiểm tra sau thông quan (hậu kiểm).
Trọn Bộ Hồ Sơ Hải Quan Đối Với Hàng Hóa Xuất Khẩu
Bộ hồ sơ hải quan xuất khẩu đầy đủ bao gồm chứng từ thương mại chuẩn quốc tế và các giấy phép chuyên ngành áp dụng cho từng danh mục hàng hóa cụ thể.
Chứng Từ Bắt Buộc Cho Hầu Hết Các Lô Hàng
Căn cứ Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC), bộ hồ sơ hải quan xuất khẩu cơ bản gồm các chứng từ sau:
| Chứng từ | Chức năng và yêu cầu pháp lý |
|---|---|
| Tờ khai hải quan xuất khẩu | In từ hệ thống VNACCS/VCIS sau khi hoàn thành truyền số liệu |
| Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice) | Chứng minh trị giá thanh toán, số lượng và đơn giá từng mặt hàng |
| Phiếu đóng gói (Packing List) | Thể hiện quy cách đóng gói, trọng lượng tịnh (Net Weight), tổng trọng lượng (Gross Weight) và số kiện |
| Hợp đồng thương mại (Sales Contract) | Văn bản xác lập quyền và nghĩa vụ thương mại giữa bên mua và bên bán |
| Lệnh cấp vỏ / Booking Confirmation | Chứng từ xác nhận đặt chỗ tàu biển hoặc chuyến bay của hãng vận chuyển |
| Chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) | Hồ sơ đề nghị cấp C/O các form ưu đãi (Form D, E, EUR.1, CPTPP…) |
Doanh nghiệp phải đối chiếu tính nhất quán giữa tên hàng, số lượng, trọng lượng và mã HS trên toàn bộ chứng từ để tránh sai lệch thông tin khi hệ thống hải quan đối soát dữ liệu.
Chứng Từ Bổ Sung Tùy Theo Mặt Hàng Đặc Thù
Tùy thuộc vào bản chất hàng hóa và yêu cầu kiểm tra chuyên ngành của quốc gia nhập khẩu, doanh nghiệp chuẩn bị thêm các chứng từ sau:
- Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (Phytosanitary Certificate): Cấp bởi Cục Bảo vệ thực vật cho nông sản, hạt giống, rau quả tươi và lâm sản thô.
- Giấy chứng nhận kiểm dịch động vật: Áp dụng cho động vật sống, sản phẩm từ gia súc, gia cầm và thủy hải sản đông lạnh.
- Chứng thư hun trùng (Fumigation Certificate): Bắt buộc khi hàng hóa sử dụng pallet gỗ, kiện chèn lót bằng gỗ thô theo quy chuẩn quốc tế ISPM 15.
- Giấy phép xuất khẩu chuyên ngành: Áp dụng cho khoáng sản, tiền chất hóa chất, thiết bị phát sóng hoặc mặt hàng thuộc quản lý chuyên ngành tại Nghị định 69/2018/NĐ-CP.
- Chứng thư giám định chất lượng, chứng nhận hợp quy CoC hoặc CQ: Áp dụng cho máy móc cơ khí, thiết bị công nghiệp, vật liệu xây dựng.
- Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm (Health Certificate): Cấp cho các lô hàng thực phẩm chế biến, đồ uống đóng hộp phục vụ tiêu dùng trực tiếp.
Các Loại Thuế Và Chi Phí Cần Biết Khi Thông Quan Hàng Hóa
Chi phí thông quan hàng xuất khẩu bao gồm các khoản thuế nộp vào ngân sách nhà nước cùng chi phí phụ trợ bến bãi, cảng biển và vận hành giám sát.
Thuế Xuất Khẩu Và Thuế VAT
Phần lớn hàng hóa sản xuất tại Việt Nam áp dụng mức thuế xuất khẩu 0% nhằm khuyến khích sản xuất trong nước. Thuế xuất khẩu chỉ áp dụng đối với một số nhóm tài nguyên thiên nhiên không tái tạo, phế liệu kim loại, gỗ tròn và khoáng sản theo Biểu thuế xuất khẩu của Bộ Tài chính.
Theo Thông tư 219/2013/TT-BTC, thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với hàng hóa xuất khẩu đạt điều kiện được áp mức thuế suất 0% khi đáp ứng 03 điều kiện: có hợp đồng ngoại thương ký kết trực tiếp, có chứng từ thanh toán qua ngân hàng và có tờ khai hải quan đã hoàn thành thủ tục thông quan.
Chi Phí Và Các Lệ Phí Hải Quan Khác
Doanh nghiệp cần hoạch định ngân sách cho các chi phí phát sinh tại cảng và cửa khẩu:
| Danh mục chi phí | Mục đích và căn cứ áp dụng |
|---|---|
| Lệ phí hải quan | Nộp theo quy định của Bộ Tài chính đối với hoạt động đăng ký và xác nhận tờ khai |
| Phí sử dụng công trình hạ tầng cảng biển | Áp dụng theo quy định của từng địa phương có cảng biển quốc tế (TP.HCM, Hải Phòng…) |
| Phí kiểm dịch và hun trùng | Chi trả cho cơ quan kiểm dịch thực vật/thú y và đơn vị xử lý côn trùng ISPM 15 |
| Phí nâng hạ container và THC (Terminal Handling Charge) | Trả cho hãng tàu và doanh nghiệp cảng phục vụ xếp dỡ container lên xuống bãi tàu |
| Phí soi chiếu và kiểm hóa bãi | Phát sinh khi tờ khai rơi vào luồng đỏ, phải chuyển container vào khu kiểm hóa chuyên dụng |
Cập Nhật Quy Định Mới Về Thủ Tục Hải Quan Xuất Khẩu
Chính sách quản lý ngoại thương giai đoạn 2025–2026 đẩy mạnh tự động hóa quy trình nghiệp vụ và kiểm soát chặt chẽ tính minh bạch dữ liệu xuất nhập khẩu.
Tăng Cường Hồ Sơ Điện Tử Và Dữ Liệu Số
Hồ sơ hải quan được số hóa toàn diện thông qua Hệ thống một cửa quốc gia (National Single Window – NSW). Mọi giấy phép kiểm tra chuyên ngành, chứng thư phân tích và kết quả kiểm dịch đều được các bộ, ban ngành truyền trực tiếp về hệ thống hải quan điện tử.
Doanh nghiệp không cần nộp chứng từ bản giấy tại chi cục hải quan ngoại trừ các trường hợp kiểm tra đột xuất theo chuyên án hoặc hệ thống kết nối dữ liệu gặp sự cố kỹ thuật.
Kiểm Soát Mã HS, Trị Giá Khai Báo Và Quản Lý Rủi Ro
Cơ quan quản lý siết chặt kiểm tra chéo giữa mã HS khai báo, tiêu chuẩn xuất xứ C/O và trị giá tính thuế hải quan. Việc kê khai sai lệch bản chất mặt hàng, kể cả trong các hoạt động giao thương liên quan như nhập khẩu đá Granite hay vật liệu thô, đều có nguy cơ bị xử phạt vi phạm hành chính và truy thu nghĩa vụ tài chính.
Tiêu chí phân luồng tờ khai phụ thuộc mật thiết vào lịch sử tuân thủ pháp luật hải quan của doanh nghiệp. Những đơn vị duy trì hồ sơ khai báo chuẩn xác, lưu kho tài liệu minh bạch sẽ được ưu tiên luồng xanh, tối ưu chi phí thông quan.
Lưu Ý Quan Trọng Khi Thực Hiện Xuất Khẩu Hàng Hóa
Để đảm bảo tiến độ giao hàng lên phương tiện vận tải quốc tế, doanh nghiệp cần chú trọng kiểm dịch chuyên ngành và quản trị thời hạn cắt máng.
Danh Mục Hàng Hóa Phải Tiến Hành Kiểm Dịch Trước Khi Thông Quan
Các nhóm hàng hóa bắt buộc hoàn tất chứng thư kiểm dịch trước khi cấp phép thông quan:
- Nông sản, hạt giống, gỗ xẻ và lâm sản: Phải hoàn thành kiểm tra nấm bệnh, vi sinh vật gây hại và được Cục Bảo vệ thực vật cấp Phytosanitary Certificate.
- Thủy sản tươi sống, thịt đông lạnh và thức ăn chăn nuôi: Phải qua kiểm dịch thú y nghiêm ngặt và lấy mẫu phân tích dư lượng kháng sinh.
- Bao bì, pallet bằng gỗ thô: Phải được hun trùng bằng hóa chất chuyên dụng (Methyl Bromide hoặc xử lý nhiệt HT) và đóng dấu kiểm định ISPM 15 rõ ràng.
- Sản phẩm dinh dưỡng và thực phẩm chức năng: Phải có giấy chứng nhận phân tích thành phần (CA) và xác nhận an toàn vệ sinh thực phẩm.
Doanh nghiệp cần đăng ký kiểm dịch trước 03 – 05 ngày làm việc so với thời hạn đóng hàng để kịp lấy kết quả chứng thư nộp cơ quan hải quan.
Quy Định Về Thời Gian Thông Quan Hàng Hóa
Thời gian thông quan phụ thuộc vào luồng kiểm tra của tờ khai: Luồng xanh từ 15 đến 30 phút, luồng vàng từ 02 đến 04 giờ làm việc, và luồng đỏ từ 01 đến 02 ngày làm việc tùy mức độ kiểm tra hàng hóa.
Doanh nghiệp nên hoàn tất truyền tờ khai và hạ bãi container trước thời hạn cắt máng (closing time) của hãng tàu ít nhất 24 giờ để có đủ thời gian khắc phục sự cố sửa đổi bổ sung tờ khai nếu phát sinh.
Giải Pháp Thuê Kho Bãi Và Lưu Trữ Hàng Hóa Xuất Khẩu Tại LogiHub
Trong hoạt động xuất nhập khẩu, việc lưu trữ hàng hóa trước khi thông quan đóng vai trò then chốt giúp tối ưu chi phí lưu bãi cảng, gom hàng lẻ (LCL) và bảo quản hàng chờ cấp chứng thư kiểm dịch. LogiHub – Công ty TNHH Dịch Vụ Kho Bãi LogiHub – cung cấp giải pháp lưu trữ hàng hóa xuất nhập khẩu chuyên nghiệp tại các đầu mối vận tải TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội:
- Cho thuê kho bãi nhà xưởng & kho tự quản: Vận hành tại Kho Tân Uyên (TP. Hồ Chí Minh) và Kho Phú Nghĩa (Hà Nội). Thiết kế chuẩn công nghiệp với trần cao 9 – 12 m (30 – 39 ft), sàn bê tông chịu tải 3 – 5 tấn/m², dock xuất nhập cao 1,2 m (3,9 ft) trang bị sàn nâng thủy lực, đón xe container 40 feet (12,2 m) bốc xếp hàng hóa nhanh chóng.
- Cho thuê kho mát & kho lạnh: Bố trí tại Kho Tân Uyên và Kho Phú Nghĩa. Kho mát duy trì nhiệt độ ổn định 18 – 25°C (64,4 – 77°F), độ ẩm 50 – 65% cho mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, đồ uống. Kho lạnh gồm ngăn mát 0 – 5°C (32 – 41°F) và ngăn đông −25°C đến −18°C (−13°F đến −0,4°F) cho nông sản, thủy sản xuất khẩu; tích hợp cảm biến nhiệt độ ghi tự động mỗi 05 phút và hệ thống điện dự phòng tự khởi động trong 30 giây.
- Cho thuê kho mini & kho hàng TMĐT: Tọa lạc tại Kho Tân Hưng (TP. Hồ Chí Minh) và Kho Hà Đông (Hà Nội), nằm trong khu vực nội đô thuận tiện cho xe tải đến 2,5 tấn vận chuyển hàng mẫu, hàng xuất khẩu thương mại điện tử qua biên giới.
- Tiêu chuẩn an toàn và vận hành: 100% hệ thống kho bãi được nghiệm thu PCCC tự động theo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024; bảo vệ trực 24/7 và hệ thống camera an ninh ghi hình liên tục.
Doanh nghiệp linh hoạt thuê kho theo diện tích thực dùng, số lượng pallet hoặc thời vụ đóng hàng, giúp biến định phí mặt bằng thành chi phí vận hành biến đổi tối ưu.
Thông tin liên hệ LogiHub:
- Hotline: 0909 999 543 (tư vấn 07:00 – 21:00; tiếp nhận sự cố 24/7)
- Email: info@dichvuchothuekho.com
- Trụ sở chính: 70 Đường Số 20, phường Tân Hưng, TP. Hồ Chí Minh
- Chi nhánh Hà Nội: 64 Tô Hiệu, phường Hà Đông, Hà Nội
- Hệ thống kho vận: Kho Tân Hưng, Kho Tân Uyên (TP. Hồ Chí Minh); Kho Hà Đông, Kho Phú Nghĩa (Hà Nội)
- Website: dichvuchothuekho.com






