Trong thương mại quốc tế, việc phân định rõ trách nhiệm giữa người bán và người mua là nền tảng của mọi hợp đồng ngoại thương. Incoterms 2020 — bộ quy tắc thương mại quốc tế do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành — cung cấp 11 điều kiện giao hàng chuẩn hóa để hai bên tham chiếu. Trong số đó, DAP (Delivery at Place) là một trong những điều kiện được doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam áp dụng phổ biến nhất, nhờ tính linh hoạt và phạm vi bảo vệ rõ ràng dành cho người mua.
Điều kiện giao hàng DAP là gì?
DAP — Delivery at Place, tức “Giao hàng tại nơi đến” — là điều kiện quy định người bán hoàn thành nghĩa vụ khi hàng hóa được đặt dưới quyền định đoạt của người mua trên phương tiện vận tải, sẵn sàng dỡ tại địa điểm chỉ định. Toàn bộ chi phí và rủi ro từ kho người bán đến điểm giao hàng thuộc về người bán.
Trên hợp đồng ngoại thương, điều kiện này được thể hiện theo cú pháp: DAP [địa điểm đến chỉ định] Incoterms® 2020. Ví dụ: DAP Cảng Tiên Sa, Đà Nẵng, Incoterms® 2020.
Điểm mấu chốt cần nhớ: DAP không bao gồm nghĩa vụ thông quan nhập khẩu hay nộp thuế nhập khẩu — đây là trách nhiệm hoàn toàn thuộc về người mua. Do đó, doanh nghiệp cần tìm hiểu rõ cách tính thuế nhập khẩu hàng hóa để chủ động dự toán chi phí. Đây là điểm phân biệt DAP với điều kiện DDP.
Nội dung điều kiện DAP Incoterms 2020
Về phương thức vận tải
DAP is là điều kiện đa phương thức — áp dụng được cho tất cả hình thức vận chuyển: đường biển, đường hàng không, đường bộ, đường sắt hoặc kết hợp nhiều phương tiện (multimodal transport). Đây là một lợi thế so với một số điều kiện Incoterms chỉ dành riêng cho vận tải biển như FOB hay CIF.
Người bán có thể sử dụng phương tiện vận tải của chính mình thay vì bắt buộc phải thuê bên thứ ba — một điểm mới đáng lưu ý trong Incoterms 2020 so với phiên bản 2010.
Chuyển giao hàng hóa và rủi ro
Rủi ro chuyển từ người bán sang người mua đúng tại thời điểm hàng được đặt dưới quyền định đoạt của người mua trên phương tiện vận tải, sẵn sàng để dỡ tại địa điểm đã thỏa thuận. Trước thời điểm đó, mọi tổn thất — hư hỏng, mất mát, sự cố trong vận chuyển — đều do người bán chịu.
Chính vì vậy, hai bên cần ghi rõ địa điểm giao hàng cụ thể trong hợp đồng. Một địa điểm mô tả mơ hồ dẫn đến tranh chấp về điểm chuyển giao chi phí và rủi ro — đặc biệt khi hàng bị tổn thất trong hành trình nội địa tại nước nhập khẩu.
Chi phí dỡ hàng tại nơi đến chỉ định
Theo Incoterms 2020, nếu hợp đồng vận tải mà người bán ký kết có bao gồm chi phí dỡ hàng tại nơi đến, thì người bán phải thanh toán khoản phí này — trừ khi hai bên đã thỏa thuận trước về việc hoàn trả. Nếu hợp đồng vận tải không bao gồm chi phí dỡ hàng, người mua sẽ chịu khoản phí đó.
Đây là điểm cần làm rõ trong hợp đồng để tránh phát sinh tranh chấp chi phí tại cảng đích hay tại kho nhận hàng.
Nghĩa vụ thông quan xuất khẩu và nhập khẩu
Trong DAP, người bán chịu trách nhiệm thông quan xuất khẩu — bao gồm giấy phép xuất khẩu, kiểm tra an ninh hàng hóa và mọi chi phí liên quan tại nước xuất phát. Ngược lại, người bán không có nghĩa vụ thông quan nhập khẩu, không nộp thuế nhập khẩu hay thuế VAT tại nước người mua. Chẳng hạn, người mua sẽ phải tự tra cứu biểu thuế xuất nhập khẩu CPTPP nếu mặt hàng thuộc diện ưu đãi thuế quan từ hiệp định này.
Nếu người mua không hoàn tất thông quan nhập khẩu, hàng hóa bị giữ lại tại cảng nhập — và mọi rủi ro, chi phí phát sinh từ thời điểm đó do người mua chịu, theo quy định tại mục B3(a) của Incoterms 2020. Khi hàng được thông quan và tiếp tục vận chuyển vào nội địa, người bán lại tiếp tục chịu rủi ro đến điểm giao hàng cuối.
Trách nhiệm của người bán trong điều kiện giao hàng DAP
Người bán trong DAP chịu gánh nặng nghĩa vụ lớn nhất trong hành trình vận chuyển. Cụ thể, người bán phải:
- Cung cấp hàng hóa, hóa đơn thương mại và toàn bộ chứng từ theo hợp đồng (có thể ở dạng điện tử nếu hai bên thỏa thuận)
- Thuê xe tải nội địa (trucking) vận chuyển hàng từ kho ra cảng hoặc sân bay
- Đặt cước vận chuyển quốc tế (tàu biển hoặc máy bay) từ nước xuất khẩu đến nước nhập khẩu
- Thanh toán local charge đầu xuất và đầu nhập (bao gồm việc cập nhật chi tiết phụ phí EBS nếu đi các tuyến châu Á)
- Hoàn tất thủ tục thông quan xuất khẩu và nộp thuế xuất khẩu (nếu có)
- Chịu toàn bộ rủi ro và chi phí cho đến khi hàng được đặt sẵn sàng dỡ tại địa điểm chỉ định
- Thông báo kịp thời cho người mua về lịch giao hàng và cung cấp chứng từ cần thiết để người mua nhận hàng
Người bán không bắt buộc mua bảo hiểm hàng hóa, nhưng vì chịu rủi ro trong suốt hành trình dài, việc mua bảo hiểm là cần thiết để bảo vệ lợi ích của chính mình.
Trách nhiệm của người mua trong điều kiện giao hàng DAP
So với người bán, nghĩa vụ của người mua trong DAP gọn hơn nhưng không kém phần quan trọng:
- Thanh toán tiền hàng theo đúng điều khoản hợp đồng
- Nhận hàng tại địa điểm chỉ định và tổ chức dỡ hàng từ phương tiện vận tải
- Hoàn tất thủ tục hải quan nhập khẩu tại nước mình — bao gồm giấy phép nhập khẩu, kiểm tra an ninh và mọi yêu cầu pháp lý
- Nộp thuế nhập khẩu, thuế VAT và mọi khoản phí hải quan theo quy định nước nhập khẩu
- Chịu toàn bộ chi phí và rủi ro từ thời điểm nhận hàng tại điểm chỉ định trở đi
- Tổ chức vận chuyển nội địa từ điểm giao hàng về kho của mình
Người mua cần có năng lực xử lý thủ tục nhập khẩu tại nước mình. Nếu thiếu kinh nghiệm hoặc không có giấy phép nhập khẩu cần thiết, hai bên nên cân nhắc chuyển sang điều kiện DDP, để người bán đảm nhận toàn bộ nghĩa vụ thông quan.
Các rủi ro và bảo hiểm hàng hóa trong điều kiện DAP
Rủi ro dịch chuyển từ người bán sang người mua đúng tại điểm giao hàng chỉ định. Trước thời điểm đó, người bán chịu mọi tổn thất — kể cả sự cố xảy ra trong lãnh thổ nước nhập khẩu trên đường đến điểm giao hàng.
Có hai tình huống rủi ro đặc biệt cần lưu ý:
- Người mua không thông quan được: Hàng bị giữ lại ở cảng nhập. Chi phí lưu kho, phí phạt trễ hạn và rủi ro hư hỏng trong giai đoạn này thuộc về người mua, dù hàng chưa đến địa điểm chỉ định.
- Người mua không thông báo kịp thời: Nếu người mua không kịp thời xác nhận ngày nhận hàng theo thỏa thuận, họ chịu rủi ro từ thời điểm đó — dù hàng vẫn đang trên đường vận chuyển.
Về bảo hiểm, Incoterms 2020 không bắt buộc bên nào mua bảo hiểm trong DAP. Tuy nhiên, do người bán chịu rủi ro trên đoạn đường dài — từ kho xuất khẩu đến địa điểm chỉ định tại nước nhập khẩu — việc cân nhắc mua bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu quốc tế (Marine Cargo Insurance hoặc Air Cargo Insurance) là quyết định thực tiễn không thể bỏ qua. Người mua cũng nên mua bảo hiểm cho đoạn vận chuyển nội địa từ điểm nhận hàng về kho của mình.
So sánh DAP với các điều kiện giao hàng khác
Để lựa chọn đúng điều kiện Incoterms, doanh nghiệp cần hiểu rõ DAP khác gì so với các điều kiện liên quan.
Điều kiện DPU — Giao tại nơi đến đã dỡ hàng (thay thế DAT trong Incoterms 2020)
DPU (Delivered at Place Unloaded) yêu cầu người bán hoàn thành dỡ hàng tại nơi đến trước khi chuyển giao rủi ro. Trong DAP, người bán chỉ cần đưa hàng đến nơi đến và đặt sẵn sàng để dỡ — không phải dỡ hàng. Nói cách khác, người bán DAP có trách nhiệm nhẹ hơn người bán DPU ở khâu dỡ hàng cuối.
| Tiêu chí | DAP | DPU |
|---|---|---|
| Điểm chuyển giao rủi ro | Khi hàng sẵn sàng để dỡ tại điểm chỉ định | After khi hàng được dỡ xuống tại điểm chỉ định |
| Chi phí dỡ hàng | Tùy thỏa thuận hợp đồng | Người bán chịu |
| Phạm vi địa điểm | Bất kỳ địa điểm nào | Địa điểm có thể dỡ hàng được |
Điều kiện DDP — Giao đã trả thuế
DDP (Delivered Duty Paid) đặt gánh nặng tối đa lên người bán. Không chỉ chịu chi phí vận chuyển như trong DAP, người bán DDP còn phải thông quan nhập khẩu, nộp thuế nhập khẩu, thuế VAT và mọi chi phí hải quan tại nước người mua. DDP phù hợp khi người bán có kinh nghiệm và mạng lưới logistics tại nước nhập khẩu, hoặc khi người mua muốn nhận hàng hoàn toàn không phải lo thủ tục.
| Tiêu chí | DAP | DDP |
|---|---|---|
| Thông quan nhập khẩu | Người mua | Người bán |
| Thuếu nhập khẩu, VAT | Người mua | Người bán |
| Rủi ro cho người bán | Cao | Rất cao |
| Phù hợp nhất khi | Người mua thông thạo thủ tục nhập khẩu | Người bán kiểm soát được thủ tục nhập khẩu |
Điều kiện EXW — Giao hàng tại xưởng
EXW (Ex Works) là điều kiện đối lập hoàn toàn với DAP. Người bán chỉ cần đặt hàng sẵn tại cơ sở của mình — xưởng, kho hoặc nhà máy. Toàn bộ chi phí và rủi ro từ thời điểm đó, kể cả thủ tục thông quan xuất khẩu, đều do người mua chịu. EXW mang lại nghĩa vụ tối thiểu cho người bán nhưng lại đặt gánh nặng lớn nhất lên người mua.
| Tiêu chí | EXW | DAP | DDP |
|---|---|---|---|
| Vận chuyển quốc tế | Người mua | Người bán | Người bán |
| Thông quan xuất khẩu | Người mua | Người bán | Người bán |
| Thông quan nhập khẩu | Người mua | Người mua | Người bán |
| Mức độ nghĩa vụ người bán | Thấp nhất | Cao | Cao nhất |
Dịch vụ cho thuê kho bãi và lưu trữ hàng hóa an toàn tại LogiHub
Trong giao dịch DAP, hàng hóa đến tay người mua tại một địa điểm chỉ định — và từ đó, người mua chịu toàn bộ trách nhiệm lưu trữ, bảo quản, phân phối. Đây là thời điểm mà một giải pháp kho bãi đúng chuẩn trở nên quyết định.
LogiHub — thành lập năm 2020, trụ sở tại 70 Đường Số 20, Phường Tân Hưng, TP.HCM — vận hành hệ sinh thái 8 loại hình kho chuyên biệt phục vụ doanh nghiệp xuất nhập khẩu và thương mại điện tử trên toàn quốc.
Các giải pháp lưu trữ LogiHub cung cấp bao gồm:
- Kho tự quản: Khách hàng giữ chìa khóa riêng, toàn quyền kiểm soát không gian bên trong. Diện tích linh hoạt từ 5 m² đến hàng nghìn m².
- Kho lạnh và kho mát: Duy trì nhiệt độ ổn định từ âm 22°C (−8°F) đến 25°C — phù hợp cho dược phẩm, thực phẩm đông lạnh, nông sản và mỹ phẩm.
- Kho hàng TMĐT (Fulfillment): Xử lý đơn hàng trong ngày, hỗ trợ dán nhãn, đóng gói và giao nhận tích hợp.
- Kho lưu trữ hồ sơ tài liệu: Hệ thống kệ sắt tiêu chuẩn, kiểm soát độ ẩm, camera an ninh 24/7, bảo mật tuyệt đối.
- Kho xây dựng theo yêu cầu: Thiết kế và thi công kho theo đặc tính hàng hóa và quy trình vận hành riêng của từng doanh nghiệp.
Hệ thống kho LogiHub tọa lạc tại các vị trí huyết mạch — gần cảng Cát Lái, trục quốc lộ, khu công nghiệp — cho phép xe container 45 feet ra vào liên tục, không bị cấm tải theo giờ. Toàn bộ kho được trang bị hệ thống PCCC tự động sprinkler đạt tiêu chuẩn nhà nước, camera giám sát HD toàn khu và đội bảo vệ tuần tra 24/7.
Quý doanh nghiệp cần tư vấn giải pháp kho bãi phù hợp với quy trình nhập hàng DAP, liên hệ LogiHub để được hỗ trợ ngay.
