Phế liệu — hay còn gọi là vật liệu tái chế, nguyên liệu thứ cấp — là những sản phẩm loại ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh hoặc tiêu dùng, được thu hồi và phân loại để dùng lại trong một chu trình sản xuất khác. Sắt thép, nhôm, đồng, nhựa hay giấy phế liệu đang là những mặt hàng được nhiều nhà máy tại Việt Nam nhập khẩu để tối ưu chi phí nguyên liệu đầu vào.
Phế liệu không thuộc danh mục hàng cấm, nhưng là hàng hóa hạn chế nhập khẩu. Doanh nghiệp muốn nhập về Việt Nam phải đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý và hoàn thiện bộ hồ sơ hải quan đúng quy định. Bài viết này tổng hợp toàn bộ quy trình — từ điều kiện, hồ sơ đến thông quan — giúp doanh nghiệp chủ động từng bước.
Điều kiện để nhập khẩu phế liệu hiện nay
Căn cứ Điều 71 Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Điều 45 Nghị định 08/2022/NĐ-CP, tổ chức hoặc cá nhân chỉ được nhập khẩu phế liệu từ nước ngoài khi đáp ứng đồng thời các yêu cầu sau:
- Phế liệu phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật môi trường và nằm trong Danh mục phế liệu được phép nhập khẩu theo Quyết định 13/2023/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
- Chỉ được nhập khẩu để sử dụng tại cơ sở sản xuất của chính mình — không được nhập để sơ chế và bán lại.
- Có cơ sở sản xuất trang bị công nghệ tái chế, thiết bị xử lý tạp chất và kho/bãi lưu giữ phế liệu đạt chuẩn môi trường. Doanh nghiệp kinh doanh thủy hải sản đông lạnh cũng cần lưu ý nếu phát sinh phế liệu từ bao bì hoặc vỏ hộp, và cần tìm nơi cho thuê kho lạnh đạt chuẩn để bảo quản hàng hóa thương mại của mình.
- Có giấy phép môi trường, trong đó thể hiện rõ nội dung sử dụng phế liệu nhập khẩu làm nguyên liệu.
- Ký quỹ bảo vệ môi trường trước thời điểm phế liệu được dỡ xuống cảng (với hàng nhập qua cửa khẩu đường biển) hoặc trước khi nhập vào lãnh thổ Việt Nam (với các trường hợp còn lại).
- Có văn bản cam kết tái xuất hoặc xử lý phế liệu nếu lô hàng không đạt yêu cầu môi trường.
Lưu ý về kho/bãi lưu giữ: Kho phải có hệ thống thu gom nước mưa riêng, sàn kín chống thấm, chịu tải trọng phế liệu tối đa, tường và mái che bằng vật liệu không cháy. Bãi ngoài trời phải có hệ thống xử lý nước mưa chảy tràn và biện pháp kiểm soát bụi. Đây là điều kiện tiên quyết để được cấp giấy phép môi trường.
Hồ sơ hải quan nhập khẩu phế liệu
Bộ hồ sơ hải quan khi nhập khẩu phế liệu bao gồm hai phần: chứng từ hải quan thông thường và các tài liệu bổ sung đặc thù. Doanh nghiệp phải nộp toàn bộ qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Hải quan sẽ không chấp nhận đăng ký tờ khai nếu thiếu bất kỳ chứng từ nào dưới đây.
Bộ hồ sơ gồm: tờ khai hàng hóa nhập khẩu; hóa đơn thương mại (01 bản chụp); vận tải đơn (01 bản chụp); giấy xác nhận ký quỹ bảo đảm phế liệu nhập khẩu (01 bản sao chứng thực); hợp đồng ủy thác nếu nhập theo hình thức ủy thác (01 bản chụp); thông báo kết quả kiểm tra nhà nước về chất lượng phế liệu do Sở Tài nguyên và Môi trường cấp (01 bản chính, nộp sau khi có kết quả); và văn bản cam kết tái xuất hoặc xử lý phế liệu không đạt chuẩn. Quy trình kiểm tra chuyên ngành này có nhiều nét tương đồng với thủ tục nhập khẩu đèn LED năng lượng mặt trời khi đều đòi hỏi chứng nhận hợp chuẩn hợp quy nghiêm ngặt.
Ngoài ra, hồ sơ phải bổ sung các tài liệu: chứng chỉ chất lượng của nước xuất khẩu và giấy chứng nhận xuất xứ (nếu có); ảnh hoặc bản mô tả phế liệu; chứng thư giám định chất lượng lô hàng (bản chính, do tổ chức giám định được hải quan chỉ định cấp).
Thủ tục cấp giấy phép môi trường để nhập khẩu phế liệu
Theo hướng dẫn mới nhất từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Thông tư 09/2026/TT-BNNMT), để được cấp giấy phép môi trường có nội dung nhập khẩu phế liệu, doanh nghiệp cần đảm bảo bốn điều kiện cốt lõi:
- Có quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) với nội dung nhập khẩu phế liệu từ nước ngoài.
- Có cơ sở sản xuất with thiết bị tái chế, kho/bãi tập kết phế liệu đạt chuẩn và phương án xử lý tạp chất phù hợp. Quy định quản lý này nghiêm ngặt không kém gì mảng nhập khẩu hóa chất thuộc danh mục kiểm soát của Bộ Công Thương.
- Có văn bản cam kết tái xuất hoặc xử lý phế liệu không đạt yêu cầu môi trường.
- Đã thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường đúng thời điểm quy định.
Quy trình nộp hồ sơ gồm ba bước: Bước 1 — Chuẩn bị và nộp hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền (trực tiếp hoặc qua bưu điện). Bước 2 — Cơ quan có thẩm quyền (Bộ hoặc Sở Tài nguyên và Môi trường tùy trường hợp) xem xét hồ sơ trong vòng 5 ngày làm việc. Bước 3 — Nếu hồ sơ hợp lệ, giấy phép được cấp sau 15 ngày làm việc.
Giấy xác nhận ký quỹ bảo đảm phế liệu nhập khẩu
Ký quỹ bảo vệ môi trường là nghĩa vụ bắt buộc, thực hiện tại Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam, quỹ bảo vệ môi trường cấp tỉnh hoặc tổ chức tín dụng nơi doanh nghiệp mở tài khoản. Thời gian thực hiện ký quỹ phải hoàn tất ít nhất 15 ngày làm việc trước khi tiến hành thủ tục thông quan.
Mức ký quỹ áp dụng theo khối lượng lô hàng:
| Loại phế liệu | Khối lượng nhập khẩu | Mức ký quỹ |
|---|---|---|
| Sắt, thép phế liệu | Dưới 500 tấn | 10% tổng giá trị lô hàng |
| Từ 500 tấn đến dưới 1.000 tấn | 15% tổng giá trị lô hàng | |
| Từ 1.000 tấn trở lên | 20% tổng giá trị lô hàng | |
| Giấy và nhựa phế liệu | Dưới 100 tấn | 15% tổng giá trị lô hàng |
| Từ 100 tấn đến dưới 500 tấn | 18% tổng giá trị lô hàng | |
| Từ 500 tấn trở lên | 20% tổng giá trị lô hàng | |
| Các loại phế liệu khác | Mọi khối lượng | 10% tổng giá trị lô hàng |
Tiền ký quỹ nộp và hoàn trả bằng VNĐ, được hưởng lãi suất thỏa thuận theo quy định. Sau khi nhận ký quỹ, tổ chức nhận ký quỹ cấp 02 bản chính văn bản xác nhận. Doanh nghiệp giữ 01 bản và nộp 01 bản cho cơ quan hải quan nơi làm thủ tục thông quan.
Các chứng từ pháp lý khác trong hồ sơ hải quan
Ngoài giấy phép môi trường và giấy xác nhận ký quỹ, bộ hồ sơ còn yêu cầu: chứng thư giám định chất lượng lô hàng do tổ chức giám định được hải quan chỉ định cấp (bản chính); chứng chỉ chất lượng của nước xuất khẩu và giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) nếu có; ảnh hoặc bản mô tả phế liệu; và văn bản cam kết tái xuất hoặc xử lý phế liệu theo mẫu Phụ lục XXI Nghị định 08/2022/NĐ-CP. Đối với các nhóm hàng đặc thù như gỗ, doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ thủ tục nhập khẩu đồ nội thất bằng gỗ để tránh nhầm lẫn giữa nguyên liệu thô và thành phẩm thành phẩm.
Với lô hàng nhập khẩu lần đầu, doanh nghiệp phải bổ sung chứng từ chứng minh đủ điều kiện nhập khẩu theo quy định pháp luật hiện hành.
Quy trình kiểm tra và thông quan phế liệu nhập khẩu
Quy trình thông quan phế liệu chặt chẽ hơn hàng hóa thông thường, gồm nhiều bước kiểm tra song song giữa hải quan và cơ quan quản lý nhà nước về môi trường. Nắm rõ từng bước giúp doanh nghiệp chủ động thời gian và tránh ùn tắc hàng tại cảng.
Khai báo hồ sơ nhập khẩu phế liệu
Doanh nghiệp khai thông tin và nộp hồ sơ chứng từ điện tử qua hệ thống hải quan. Công chức hải quan kiểm tra thông tin giấy phép môi trường trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tài nguyên và Môi trường và Cổng thông tin một cửa quốc gia. Nếu thông tin giấy phép không xuất hiện trên hệ thống, hải quan tiến hành xác minh theo Công văn 13151/BTC-TCHQ và báo cáo về Tổng cục Hải quan để cập nhật phần mềm quản lý phế liệu. Việc số hóa này tương tự như quy trình bắt buộc về khai báo hóa chất trên Cổng thông tin một cửa quốc gia mà các đơn vị logistics thường xuyên thực hiện.
Hải quan không đăng ký tờ khai nếu doanh nghiệp không khai thông tin giấy phép môi trường, hoặc giấy phép đã hết hiệu lực, hoặc đã hết hạn ngạch nhập khẩu.
Lấy mẫu và kiểm tra thực tế phế liệu nhập khẩu
Cơ quan hải quan kiểm tra thực tế và giám sát lấy mẫu với tất cả lô hàng khai báo là phế liệu nhập khẩu. Trước khi xuất trình hàng hóa, người khai hải quan phải thông báo bằng văn bản hoặc qua Cổng thông tin một cửa quốc gia đến: Chi cục Hải quan nơi lưu giữ hàng, tổ chức giám định được chỉ định, và Sở Tài nguyên và Môi trường nơi đặt nhà máy sản xuất — về thời gian và địa điểm kiểm tra.
Việc kiểm tra thực tế diễn ra tại Chi cục Hải quan cửa khẩu nhập. Nếu doanh nghiệp đăng ký tờ khai tại chi cục khác, chi cục đó thông báo cho cửa khẩu phối hợp với Cục/Chi cục Kiểm định Hải quan tại địa bàn. Nơi nào đã lắp camera giám sát tại cảng, việc kiểm tra bắt buộc thực hiện trong khu vực có camera.
Đưa hàng về kho lưu trữ bảo quản trong thời gian chờ kết quả
Trong thời gian chờ kết quả kiểm tra nhà nước về chất lượng, lô hàng phế liệu bắt buộc lưu giữ tại cửa khẩu nhập — không được đưa về kho bảo quản bên ngoài. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với nhiều loại hàng hóa thông thường.
Với lô hàng tồn quá 90 ngày kể từ ngày đến cửa khẩu mà không có người nhận, hàng được xử lý theo quy định về hàng tồn đọng. Khi có kết quả kiểm tra đạt yêu cầu từ Sở Tài nguyên và Môi trường, công chức hải quan đối chiếu với tờ khai và toàn bộ hồ sơ để quyết định thông quan.
After khi thông quan, phế liệu mới được chuyển về kho lưu giữ tại cơ sở sản xuất. Đây là thời điểm dịch vụ kho bãi phát huy vai trò. Kho lưu trữ phế liệu phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật môi trường — bao gồm sàn chống thấm, mái che không cháy, hệ thống thu gom nước và kiểm soát bụi. LogiHub cung cấp giải pháp kho bãi nhà xưởng và kho xây dựng theo yêu cầu với hạ tầng đạt chuẩn, sẵn sàng tiếp nhận hàng ngay khi lô hàng được thông quan.
Danh mục phế liệu được phép nhập khẩu từ nước ngoài
Chỉ những mặt hàng nằm trong Danh mục ban hành kèm theo Quyết định 13/2023/QĐ-TTg mới được phép nhập khẩu. Dưới đây là các nhóm phế liệu chính:
| STT | Nhóm phế liệu | Mô tả | Mã HS tham chiếu |
|---|---|---|---|
| 1 | Phế liệu sắt, thép | Phế liệu và mảnh vụn của sắt hoặc thép | 7204 |
| 2 | Phế liệu nhựa (plastic) | PE, PS, PVC, PET, PP, PC, PA, ABS, HIPS, EPS, TPU, EVA và các loại nhựa khác | 3915 |
| 3 | Phế liệu giấy | Giấy kraft, bìa sóng chưa tẩy trắng; giấy tẩy trắng; giấy từ bột cơ học | 4707 |
| 4 | Phế liệu thủy tinh | Thủy tinh vụn và mảnh vụn (trừ thủy tinh từ ống CRT và thủy tinh hoạt tính nhóm 85.49) | 7001 |
| 5 | Phế liệu kim loại màu | Đồng, niken, nhôm, kẽm, thiếc, mangan | 7404, 7503, 7602, 7902, 8002, 8111 |
Mã HS trong danh mục áp dụng theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam. Việc xác định sai mã HS có thể dẫn đến xử phạt theo Nghị định 128/2020/NĐ-CP và chậm thông quan toàn bộ lô hàng.
Lưu ý khi xin giấy phép nhập khẩu phế liệu
Dưới đây là những điểm thực tế mà many doanh nghiệp dễ bỏ sót trong quá trình làm thủ tục:
- Kiểm tra hiệu lực giấy phép trước mỗi lô hàng: Giấy phép môi trường phải còn hiệu lực và còn hạn ngạch nhập khẩu tại thời điểm hàng đến cảng. Hải quan đối chiếu thông tin trực tiếp trên Cổng thông tin điện tử Bộ Tài nguyên và Môi trường — không có thông tin khớp, hàng không được dỡ xuống.
- Ký quỹ đúng hạn và đúng mức: Ký quỹ phải hoàn tất ít nhất 15 ngày làm việc trước thông quan. Sai khối lượng tính mức ký quỹ là lỗi thường gặp — cần đối chiếu kỹ với bảng quy định theo từng loại phế liệu.
- Không nhập khẩu ủy thác từ sau ngày 17/9/2018: Từ thời điểm này, hải quan không thực hiện thủ tục đối với tổ chức nhập khẩu ủy thác phế liệu được cấp giấy xác nhận. Chỉ tổ chức trực tiếp sử dụng phế liệu mới được làm thủ tục.
- Chứng thư giám định phải từ tổ chức được chỉ định: Chỉ các công ty giám định do hải quan chỉ định mới được cấp chứng thư hợp lệ. Tổ chức giám định nước ngoài phải được thừa nhận theo quy định pháp luật Việt Nam.
- Nhập khẩu đúng chủng loại và khối lượng trong giấy phép: Doanh nghiệp chịu trách nhiệm toàn bộ trước pháp luật nếu nhập sai loại hoặc vượt khối lượng cho phép. Chi phí xử lý phế liệu vi phạm thuộc trách nhiệm của bên nhập khẩu — kể cả khi số tiền ký quỹ không đủ bù đắp.
- Chuẩn bị kho đạt chuẩn trước khi hàng về: Kho lưu giữ phế liệu sau thông quan phải đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật môi trường được ghi nhận trong giấy phép. Kho không đủ điều kiện có thể ảnh hưởng đến việc gia hạn hoặc cấp lại giấy phép môi trường. LogiHub sẵn sàng tư vấn và cung cấp giải pháp kho bãi đạt chuẩn cho doanh nghiệp ngay từ giai đoạn lập kế hoạch nhập khẩu.
Thủ tục nhập khẩu phế liệu đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ sớm — đặc biệt ở khâu xin giấy phép môi trường và chuẩn bị kho lưu giữ đạt chuẩn. Doanh nghiệp chủ động từng bước sẽ rút ngắn thời gian thông quan và giảm thiểu rủi ro ùn tắc hàng tại cảng.
Nếu doanh nghiệp cần không gian lưu trữ phế liệu sau thông quan, hoặc kho trung chuyển đạt tiêu chuẩn trong quá trình chờ kiểm tra, LogiHub cung cấp hệ sinh thái kho bãi toàn diện — từ kho nhà xưởng quy mô lớn đến kho xây dựng theo yêu cầu — tại vị trí thuận tiện tiếp cận cảng Cát Lái và các tuyến đường vành đai TP.HCM.
Hotline: 0909 999 543 | Địa chỉ: 70 Đường Số 20, Phường Tân Hưng, TP. Hồ Chí Minh
