Trong vận tải đường biển, ba loại phụ phí DEM (Demurrage), DET (Detention) và Storage xuất hiện thường xuyên trong mọi lô hàng xuất nhập khẩu. Để hiểu rõ toàn diện các loại phí tại cảng, nhiều doanh nghiệp mới thường tìm hiểu Local Charge là gì. Việc hiểu đúng bản chất từng khoản — cùng cách tính và thời điểm phát sinh — giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí logistics chủ động hơn, thay vì bị động xử lý hóa đơn phạt sau khi hàng đã cập cảng.
Khái niệm phí DEM, DET và Storage là gì?
Phí DEM (Demurrage) là gì?
Demurrage — hay phí lưu bãi — là khoản tiền hãng tàu thu từ chủ hàng khi container lưu tại cảng/bãi vượt quá thời gian miễn phí (free time) quy định.
Cụ thể hơn:
- Đầu cảng xuất (POL): DEM tính từ ngày container có hàng được đưa vào bãi cho đến khi tàu bốc hàng (closing time). Hàng xuất hiếm khi phát sinh DEM, trừ khi lô hàng rớt chuyến vì trễ thủ tục hải quan.
- Đầu cảng nhập (POD): DEM tính từ ngày tàu cập cảng (ghi trên Notice of Arrival) cho đến khi chủ hàng kéo container ra khỏi bãi.
Thời gian miễn phí DEM thông thường dao động 3–7 ngày tùy hãng tàu và loại container (container lạnh thường ngắn hơn, chỉ 1–3 ngày). Phí phạt được tính luỹ tiến theo từng mốc ngày, kể cả thứ Bảy, Chủ Nhật và ngày lễ.
Phí DET (Detention) là gì?
Detention — hay phí lưu vỏ container — là khoản tiền hãng tàu thu khi chủ hàng giữ container tại kho riêng của mình vượt quá free time được cấp.
- Đầu cảng xuất: DET tính từ ngày chủ hàng lấy container rỗng ra khỏi bãi (để về kho đóng hàng) cho đến ngày chủ hàng hạ container có hàng trở lại cảng.
- Đầu cảng nhập: DET tính từ ngày chủ hàng kéo container hàng ra khỏi cảng (về kho rút hàng) cho đến ngày trả vỏ rỗng về bãi chỉ định của hãng tàu.
Free time DET thường là 3–5 ngày, và thực tế phí DET thường gấp đôi phí DEM vì hãng tàu cần thu hồi vỏ container nhanh để xoay vòng khai thác chuyến tiếp theo.
> Lưu ý: Một số hãng tàu gộp DEM và DET thành Combined Free Time (ví dụ: 14 ngày dùng chung cho cả hai). Cách gộp này linh hoạt hơn cho chủ hàng — dùng ít DEM thì có thêm ngày DET và ngược lại.
Phí Storage là gì?
Storage Charge — hay phí lưu bãi cảng — là khoản phí chủ hàng nộp trực tiếp cho cảng (không qua hãng tàu) khi container vẫn nằm trong khu vực cảng sau khi hết thời gian miễn phí do cảng quy định.
Khác với DEM (hãng tàu thu), Storage do cảng thu. Hai khoản này có thể phát sinh đồng thời nếu container vẫn còn trong bãi cảng sau khi hết cả free time DEM lẫn free time Storage. Thời gian miễn phí Storage thông thường là 3–7 ngày, ví dụ cảng Cát Lái áp dụng 7 ngày miễn phí cho hàng nhập container thường.
Cách phân biệt phí DEM, DET và Storage
Mục đích các hãng tàu áp dụng phí DEM và DET
Hãng tàu không áp dụng DEM và DET để “phạt” chủ hàng một cách tùy tiện. Ba mục tiêu vận hành rõ ràng đứng sau chính sách này:
Thứ nhất, đảm bảo vòng quay container. Container là tài sản có giá trị cao. Hãng tàu cần thu hồi vỏ đúng hạn để phân bổ cho các chuyến tiếp theo. DEM và DET tạo ra động lực tài chính buộc chủ hàng xử lý hàng nhanh.
Thứ hai, giải phóng sức chứa cảng. Bãi cảng có diện tích giới hạn. Container tồn đọng lâu ngày gây tắc nghẽn, ảnh hưởng đến hàng loạt lô hàng khác đang chờ xử lý. Storage phối hợp với DEM để buộc chủ hàng nhanh chóng thông quan và kéo hàng ra khỏi cảng.
Thứ ba, tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Khi mọi bên tuân thủ thời hạn, lịch trình vận chuyển được duy trì ổn định. Doanh nghiệp có thể dự báo thời gian giao hàng chính xác hơn, giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng bị gián đoạn.
Cách tính phí DEM và DET trong xuất nhập khẩu
Tính phí đối với hàng nhập khẩu
Phí DEM hàng nhập tính từ ngày tàu cập cảng đến ngày chủ hàng kéo container ra khỏi cảng, sau khi trừ số ngày miễn phí. Trong thương mại quốc tế, nếu doanh nghiệp chưa rõ điều kiện CIF là gì, cần lưu ý rằng dù người bán trả cước biển nhưng các phí lưu bãi tại cảng nhập vẫn thuộc trách nhiệm của người mua.
> Công thức:
> Phí DEM = (Số ngày lưu tại cảng – Số ngày free time) × Đơn giá DEM/ngày/container
Ví dụ thực tế: Tàu cập cảng Cát Lái ngày 10/09, hãng tàu cấp 7 ngày DEM miễn phí (hết hạn ngày 17/09). Chủ hàng kéo hàng ngày 20/09 → trễ 3 ngày. Đơn giá DEM: 50 USD/ngày/cont 20′. Phí DEM = 3 × 50 = 150 USD.
Phí DET hàng nhập tính từ ngày chủ hàng kéo container ra khỏi cảng đến ngày trả vỏ rỗng về bãi hãng tàu chỉ định.
> Công thức:
> Phí DET = (Số ngày giữ vỏ tại kho – Số ngày free time DET) × Đơn giá DET/ngày/container
Ví dụ: Kéo hàng ngày 13/09, hãng tàu cấp 7 ngày DET miễn phí (hết hạn 20/09). Trả vỏ ngày 21/09 → trễ 1 ngày. Đơn giá DET 100 USD/ngày. Phí DET = 1 × 100 = 100 USD.
Tính phí đối với hàng xuất khẩu
Phí DET hàng xuất tính từ ngày chủ hàng lấy container rỗng ra khỏi bãi đến ngày hạ container có hàng về cảng (trước closing time). Nếu lấy rỗng sớm hơn thời gian hãng tàu cho phép → phát sinh DET. Lấy trễ hơn → không tính. Chẳng hạn, khi xuất nhập khẩu theo điều kiện EXW, người mua chịu trách nhiệm hoàn toàn việc lấy vỏ và đóng hàng, do đó cần tính toán kỹ thời gian để tránh loại phí này.
> Ví dụ: ETD ngày 10/09, hãng tàu cho phép lấy rỗng từ ngày 04/09 (5 ngày trước ETD). Chủ hàng lấy rỗng ngày 01/09 → lấy sớm 3 ngày → tính DET cho 3 ngày đó.
Phí DEM hàng xuất tính từ ngày container được hạ vào bãi đến ngày tàu bốc hàng. Trường hợp phổ biến phát sinh DEM xuất: chủ hàng đưa container vào bãi nhưng lô hàng bị rớt chuyến vì chậm thủ tục, phải chờ chuyến tàu tiếp theo.
Một số lý do phổ biến dẫn tới phát sinh phí DEM, DET và Storage
Trong thực tế tác nghiệp xuất nhập khẩu, các nguyên nhân dưới đây tái diễn thường xuyên nhất:
Sai sót hoặc thiếu chứng từ: Vận đơn gốc ghi sai tên hàng, địa chỉ hoặc không khớp với tờ khai hải quan khiến hải quan yêu cầu điều chỉnh trước khi cấp lệnh giao hàng (Delivery Order). Trong thời gian chờ chỉnh sửa, container tích lũy phí DEM/Storage.
Nhận chứng từ trễ: Xảy ra khi người gửi hàng chưa chuẩn bị đủ bộ chứng từ, hãng tàu chậm phát hành vận đơn, hoặc giao dịch thanh toán L/C bị trì hoãn tại ngân hàng. Đối với các nhân sự mới chưa nắm rõ quy trình tín dụng chứng từ hoặc L/C là gì, những sai sót nhỏ trên chứng từ có thể khiến ngân hàng giữ lại kiểm tra, dẫn tới việc nhận lệnh giao hàng trễ. Tuyến hàng ngắn (ví dụ: Singapore–TP.HCM) đặc biệt dễ gặp tình trạng này vì tàu đến trước khi bộ chứng từ đến tay người nhận.
Kê khai hàng hóa không khớp thực tế: Chủng loại, số lượng hoặc giá trị hàng trên chứng từ hải quan không trùng với hàng thực tế → hải quan giữ lại để kiểm tra, xác minh → container nằm chờ tại cảng.
Kho chứa hàng không sẵn sàng: Chủ hàng chưa giải phóng kho hoặc không đủ phương tiện vận chuyển nội địa để kéo hàng về kịp, khiến vỏ container bị giữ quá hạn DET.
Lô hàng rớt chuyến tàu: Tàu xuất phát đúng lịch nhưng lô hàng chưa thông quan xuất khẩu kịp → container tiếp tục nằm bãi chờ chuyến sau → tích lũy phí DEM và Storage.
Biện pháp giúp doanh nghiệp hạn chế tối đa phát sinh phí DEM và DET
Từ kinh nghiệm vận hành thực tế, có bốn nhóm biện pháp hiệu quả nhất:
1. Làm rõ free time ngay khi book cước. Khi đặt chỗ với hãng tàu, chủ hàng phải hỏi rõ số ngày DEM and DET miễn phí tại cả cảng xuất lẫn cảng nhập. Nhiều hãng tàu không chủ động đề cập để dễ chốt giá cước — đây là khoảng trống chủ hàng cần tự lấp. Nếu volume hàng lớn hoặc có mối quan hệ ổn định, đây là điều kiện để thương lượng thêm ngày miễn phí.
2. Chuẩn bị chứng từ trước khi tàu cập cảng. Bộ chứng từ cần thông quan (vận đơn gốc/Telex Release, hóa đơn thương mại, C/O, packing list) phải sẵn sàng trước khi tàu đến. Với hàng L/C, cần theo dõi chặt tiến độ qua ngân hàng và chủ động xử lý nếu bộ chứng từ có khả năng đến trễ.
3. Lên lịch vận chuyển nội địa và kho nhận hàng trước. Ngay khi xác nhận lịch tàu, chủ hàng cần đặt trước phương tiện kéo container và xác nhận kho nhận hàng đã có đủ diện tích. Tình trạng kho đầy hoặc không có đầu kéo đúng thời điểm là nguyên nhân phổ biến khiến DET kéo dài thêm nhiều ngày không cần thiết.
4. Theo dõi trạng thái container liên tục. Sử dụng hệ thống tracking của hãng tàu hoặc phần mềm quản lý vận chuyển (TMS) để nắm vị trí container theo thời gian thực. Nhiều doanh nghiệp phát sinh phí DEM chỉ vì không biết tàu đã cập cảng sớm hơn lịch dự kiến.
Những trường hợp không phát sinh chi phí DEM và DET
Có sáu tình huống chủ hàng được miễn hoặc không bị tính phí:
- Trả container trong thời gian free time: Đây là điều kiện chuẩn. Hành động đúng hạn là cách duy nhất đảm bảo không có phí phát sinh.
- Đóng hàng tại bãi cảng: Khi chủ hàng đóng hàng ngay tại kho CFS hoặc bãi cảng thay vì mang container rỗng về kho riêng, DET sẽ không phát sinh.
- Sự cố bất khả kháng (force majeure): Thiên tai, bão lũ, đình công tại cảng, khủng bổ, hoặc dịch bệnh được cả hai bên xác nhận là sự kiện ngoài tầm kiểm soát. Hãng tàu có thể xem xét miễn hoặc giảm phí, nhưng cần bằng chứng cụ thể và thủ tục yêu cầu bằng văn bản.
- Lỗi từ phía hãng tàu hoặc đơn vị logistics: Nếu sự chậm trễ do hãng tàu không giao container đúng hạn, phát hành vận đơn trễ hoặc đơn vị forwarder xử lý sai, chủ hàng có căn cứ khiếu nại và không chịu phí DEM/DET.
- Thỏa thuận gia hạn free time trước: Khi chủ hàng và hãng tàu đạt thỏa thuận bằng văn bản về việc kéo dài thời gian miễn phí, các ngày gia hạn đó không tính phí.
- Mất mát/hư hỏng do lỗi hãng tàu: Hàng hóa hoặc container bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển do lỗi của hãng tàu → chủ hàng không chịu phí DEM/DET phát sinh từ thời gian xử lý khiếu nại.
Một số lưu ý quan trọng khách hàng cần biết về phí DEM và DET
Free time tính cả ngày nghỉ. DEM, DET và Storage được tính liên tục 7 ngày/tuần, bao gồm thứ Bảy, Chủ Nhật và ngày lễ. Chỉ trong những trường hợp đặc biệt và có thỏa thuận rõ ràng bằng văn bản, hãng tàu mới linh động.
Mức phí khác nhau giữa các hãng tàu. Không có biểu phí chung cho toàn ngành. Evergreen, MSC, COSCO, Maersk mỗi hãng có biểu phí riêng cho từng cảng, từng loại container và từng thị trường. Chủ hàng cần yêu cầu biểu phí DEM/DET cụ thể khi nhận báo giá cước.
Container lạnh và container đặc biệt có mức phí cao hơn đáng kể. Phí DEM/DET của container lạnh (reefer) hay container quá khổ (OOG) thường gấp 2–3 lần container khô 20′ hoặc 40′. Kế hoạch xử lý hàng cần ưu tiên cho những loại container này trước.
Phí luỹ tiến tăng theo thời gian trễ. Biểu phí thường có cấu trúc 3 bậc: ví dụ ngày 1–3: 20 USD/cont/ngày; ngày 4–7: 30 USD/cont/ngày; từ ngày 8 trở đi: 40 USD/cont/ngày. Càng để trễ, tổng phí tích lũy tăng theo hàm luỹ tiến.
Hãng tàu đầu xuất chỉ kiểm soát được free time đầu xuất. Để thương lượng free time tại cảng nhập, hãng tàu phải phối hợp với đại lý đầu nhập và được sự đồng ý của đầu nhập. Chủ hàng xuất khẩu cần đề cập vấn đề này ngay từ giai đoạn chào giá để tránh bị động.
Nên lưu hàng tại kho ngoài cảng khi cần thêm thời gian xử lý. Thay vì để container nằm tại cảng tích lũy cả DEM lẫn Storage, chủ hàng nên cân nhắc kéo container về kho ngoài cảng uy tín, tận dụng mức phí lưu kho thương mại thấp hơn nhiều so với phí phạt cảng. Doanh nghiệp có thể tham khảo trước bảng giá cho thuê kho của các đơn vị logistics để chủ động tính toán bài toán chi phí. Đây là giải pháp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu có kinh nghiệm thường áp dụng khi hàng gặp vướng mắc thủ tục kéo dài.
LogiHub cung cấp hệ sinh thái 8 loại hình kho bãi chuyên biệt tại TP.HCM — từ kho tự quản, kho lạnh đến kho hàng TMĐT — với vị trí đắc địa gần cảng Cát Lái, xe container 45 feet ra vào thuận tiện. Để được tư vấn giải pháp lưu trữ phù hợp, liên hệ LogiHub tại 70 Đường Số 20, Phường Tân Hưng, TP.HCM.
